Menstruatieproducten: 5 tips voor gezond gebruik
Het lijkt niet al te ingewikkeld, maar als je menstruatieproducten niet op de juiste manier gebruikt kunnen deze je gezondheid nadelig beïnvloeden. Hoe zit dat? Welke producten zijn er, en wat voor invloed hebben ze? We geven je vijf aandachtspunten.
1 Wegwerp of herbruikbaar?
Zelfs als je niet al te hevig menstrueert, verbruik je nogal wat menstruatieproducten in je leven. Met zo’n 2.600 menstruatiedagen per mensenleven en vijf producten per dag staat de teller al gauw op 13.000 wegwerpmaandverbanden of tampons. Dat levert een enorme berg afval op. Het is niet voor niets dat herbruikbare producten steeds populairder worden: menstruatiecups en -discs, menstruatieondergoed en/of wasbaar maandverband. Er zijn zelfs wasbare tampons.
Menstruatiecups zijn een allesbehalve nieuwe uitvinding: er werd al in het begin van de vorige eeuw patent op aangevraagd. Een goede kwaliteit menstruatiecup of -disc (gemaakt van de juiste soort medische siliconen) gaat jaren mee. Een ander voordeel is dat ze menstruatiebloed opvangen in plaats van absorberen, wat fijn is voor je vaginale milieu. Het nadeel is dat inbrengen en verwijderen wat oefening vraagt.
Menstruatieondergoed is er in allerlei uitvoeringen (bikini, tanga, boxer), maten en kleuren. Er zijn speciale producten om mee te zwemmen of voor ongewild urineverlies. De voordelen zijn evident: aan de styling is vaak niet af te zien dat het om een menstruatieproduct gaat waardoor je je minder ‘ongesteld’ voelt. Het absorptievermogen is soms verrassend hoog. Test dit thuis uit voordat je een hele dag op pad gaat. Nadeel van menstruatieondergoed is dat je het moet wassen, maar dat moet met normaal ondergoed of wasbaar maandverband natuurlijk ook.
2 Wat zegt de bijsluiter?
Fabrikanten van menstruatieproducten hoeven niet al te veel informatie te geven over de samenstelling van hun producten omdat deze als ‘medisch’ in plaats van als ‘cosmetisch’ zijn geclassificeerd. Producten moeten ‘veilig’ zijn en er moet voor TSS (tamponziekte) worden gewaarschuwd. Ook het absorptievermogen staat aangegeven.
Dat is niet onbelangrijk: een hoog absorptievermogen kiezen om zo de kans op doorlekken te verminderen, lijkt logisch. Menstruatieproducten absorberen niet alleen bloed, maar ook vaginaal vocht. Als je te absorberende producten gebruikt, droogt dit ook je vaginale slijmvlies uit. Dat verhoogt de kans op irritaties en infecties. Kies een absorptievermogen dat bij je flow past (zo laag mogelijk) en verwissel op tijd: bij voorkeur om de vier uur en in elk geval binnen acht uur.
3 Is er een houdbaarheidsdatum?
De houdbaarheidsdatum van menstruatieproducten staat lang niet altijd op de verpakking aangegeven. Sommige fabrikanten vermelden alleen de productiedatum en het feit dat het product ‘lang houdbaar’ is. Lang blijkt gemiddeld vijf jaar te zijn. Gerekend vanaf de productiedatum en dus niet vanaf het moment van aankoop én vooropgesteld dat een en ander onder de juiste omstandigheden is bewaard. Tampons zijn over het algemeen langer houdbaar dan inlegkruisjes en maandverband.
Het algemene advies vanuit de fabrikanten is om maandverband en tampon niet langer dan twee tot drie jaar na aankoop te bewaren en te gebruiken. Voor biologische producten geldt dat extra: deze zijn immers gemaakt om te ‘vergaan’ zonder schade te berokkenen aan het milieu. Bioplastics zijn om die reden extra gevoelig voor de invloed van warmte en vocht. Zie ook: 4.
4 Hoe bewaar je ze?
Dat een warme en vochtige badkamer niet de beste plek is om menstruatieproducten te bewaren spreekt voor zich. Ze zijn immers gemaakt om vocht te absorberen. De beste bewaarplek is droog en koel. Dat is dus buiten de badkamer en bij voorkeur in de originele verpakking. Als je ze in je tas wilt bewaren, doe dat dan in een etui of toilettasje om te voorkomen dat de verpakking beschadigt.
Tampons zijn individueel verpakt zodat ze geen vocht kunnen absorberen voordat je ze inbrengt. Is die verpakking beschadigd, gooi de tampon dan weg. Ook maandverband waarvan de verpakking is beschadigd kun je beter niet gebruiken. Al is het nog zo smetteloos wit. Anders dan verbandmiddelen voor medisch gebruik worden menstruatieproducten namelijk niet steriel verpakt. Dit betekent dat schimmel- en bacteriëngroei niet zijn uitgesloten.
5 Biologisch of niet?
Biologische menstruatieproducten (maandverband, tampons en inlegkruisjes) bestaan al decennialang, al kon je deze vroeger alleen bij een natuurvoedingswinkel kopen. Sinds een jaar of 10 vind je ze ook bij de reguliere drogist en in de supermarkt. Voor het absorptievermogen en het comfort maakt het niet veel uit of je biologisch of niet biologisch kiest. Voor het (vaginale) milieu kan het wel een verschil maken. Vandaar dat bij gynaecologische problemen soms wordt geadviseerd om op biologisch gecertificeerd katoen zonder geur- en kleurstoffen en synthetische plastics over te stappen.
In het kort:
- Bewaar menstruatieproducten op een schone, droge en niet te warme plek;
- Gebruik geen producten waarvan de verpakking is beschadigd;
- Was je handen voor én nadat je een product verwisselt;
- Gebruik producten die bij je ‘flow’ passen, dus met de juiste absorptiegraad (die is zo laag mogelijk);
- Volg de voorschriften op de verpakking: houd tampons niet langer in dan 4 tot maximaal 8 uur. Wissel ook maandverband op tijd, ook als dat nog schoon lijkt.
- Blijf geen producten gebruiken als je lichamelijke ongemakken ervaart, zoals jeuk en pijn.
- Wissel tampons af met maandverband of probeer eens iets anders, zoals een menstruatiebroekje of een menstruatiecup.
- Gebruik je inwendige menstruatieproducten en heb je hevige en acute klachten als koorts, duizeligheid, overgeven, pijnlijke ledematen, verwardheid enzovoort, verwijder het product dan onmiddellijk en raadpleeg de huisarts.
Lees ook de artikelen over TSS en Menstruatiearmoede.