Menstruatieverlof: ja of nee?

Zo nu en dan duikt de term weer op in de media: menstruatieverlof. Anders dan je misschien zou denken is menstruatieverlof allesbehalve nieuw. Wat wordt ermee bedoeld en wat zou dit oplossen? In dit artikel vertellen we je over medisch menstruatieverlof, de voors en tegens van zulk verlof, en praktische problemen die hierbij komen kijken.

Menstruatieverlof is dus niets nieuws. Japan beet al in 1947 het spits af nadat de vakbonden al rond 1920 begonnen te lobbyen. Indonesië volgde een jaar later. In 2003 werd de Indonesische wet die vrouwen recht geeft op twee dagen verlof per maand herzien. Sindsdien zijn werkgevers niet langer verplicht door te betalen bij menstruatieverlof. Ook is er kritiek op de willekeur waaraan vrouwen worden onderworpen die voor verlof in aanmerking willen komen. Ook in Zuid-Korea, Thailand, Taiwan, Cambodja en Zambia zijn regelingen.

Medisch menstruatieverlof

Spanje haalde in februari 2023 wereldwijd de media toen definitief werd ingestemd met een voorstel dat medisch menstruatieverlof voor vrouwen in de wet verankerde. De term medisch is hier relevant. Om voor deze verlofregeling in aanmerking te komen heb je een doktersverklaring ofwel diagnose nodig. Daarbij is de situatie in Spanje niet een op een te vergelijken met die in Nederland. In Spanje heb je recht op maar een paar ziekteverlofdagen per jaar. In Nederland zijn de verlofregelingen vele malen uitgebreider. Ook al zul je het ook hier financieel voelen als je je elke maand ziek moet melden vanwege je menstruatie. Al is het maar omdat de eerste verzuimdag vaak voor eigen rekening is.

Wat is er wel/niet goed aan menstruatieverlof?

Door blijven lopen als je gezondheidsklachten hebt, is zelden een goed idee. In die zin zou menstruatieverlof een uitkomst kunnen zijn. Dat is immers een erkenning voor het feit dat menstruatieproblemen – bijvoorbeeld als gevolg van endometriose of PMDD – enorme impact kunnen hebben op je mentale en lichamelijke functioneren. Daar staat tegenover: als je je ziek moet melden vanwege je ‘menstruatie’, dan ben je gewoon ziek. Daar bestaat al een verlofregeling voor (ziekteverlof). Een aparte regeling voor menstruatieklachten zou je dus ook kunnen beschouwen als stigmatiserend. Voor mannen is er immers ook geen ‘prostaatverlof’.

Daarbij lost menstruatieverlof het onderliggende probleem niet op, maar moedigt het in feite aan om met ernstige klachten op de bank te gaan liggen. Die klachten moeten eigenlijk behandeld worden. Dan zijn er nog wat praktische problemen. We hebben al zwangerschapsverlof en zorgverlof. Met nog een verlofregeling erbij wordt het nodeloos ingewikkeld. Wie gaat controleren wie voor deze specifieke verlofvorm in aanmerking komt? De huisarts? De Arbo-arts? Mag je alleen verlof opnemen tijdens je menstruatie, of ook in de premenstruele fase? Zou er ook geen overgangsverlof moeten zijn?

Is het wel menstruatieverlof?

Veel bedrijven die de afgelopen jaren de media haalden met het feit dat zij menstruatieverlof aanbieden, bieden feitelijk een andere regeling aan: hybride werken. Je mag dan een paar dagen per maand ‘verzuimen’ als je daar behoefte aan hebt, maar haalt de gemiste dagen op een ander moment weer in. Dat kan misschien niet in elke werksituatie, maar er is veel voor zo’n regeling te zeggen. Op die manier voorkom je productiviteitsverlies door ‘ziek zijn op de zaak’. Het is een erkenning voor de specifieke uitdagingen waar vrouwen voor staan. En je maakt maximaal gebruik van de capaciteit: op andere momenten van de cyclus functioneer je misschien beter. Winst voor alle partijen.

Lees ook de artikelen De 4 fasen van de menstruatiecyclus, en Cycluspower